Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Περιβάλλον, Φυσικοί Πόροι, Κλίμα Το μέλλον μας θα έχει πολύ ξηρασία
Το μέλλον μας θα έχει πολύ ξηρασία Εκτύπωση E-mail

 

Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην Κρήτη και στα Χανιά

Άρθρο του Γιώργου Αγοραστάκη στα «Χανιώτικα Νέα», 5-12-2009

 Αφιερωμένο στη μνήμη του Στέφανου Χλωράκη

  

Ο γνωστός στίχος του Μιχάλη Κατσαρού στον τίτλο, εκφράζει με ακρίβεια το αύριο στην Κρήτη. Η γη ζεσταίνεται σαν να ήταν καλυμμένη με μια ζεστή κουβέρτα που την εμποδίζει να πάρει αέρα. Η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει. Πολλές περιοχές του κόσμου βρέθηκαν αντιμέτωπες με τις δυσμενείς επιπτώσεις της, αντιμέτωπες με τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια εξέλιξη που είναι ίσως αμετάκλητη. Το ζήτημα είναι πως θα αποτραπούν τα χειρότερα και πως θα περιοριστούν οι δραματικότερες συνέπειες.

 

Δυσκολότερες μέρες

 

Οι κλιματικές αλλαγές θα επηρεάσουν όλες τις χώρες του πλανήτη αλλά με διαφορετικούς τρόπους. Οι συνέπειες τους δεν θα είναι ομοιόμορφες αλλά θα διαφοροποιούνται από περιοχή σε περιοχή.

 

Όλες οι μελέτες και τα κλιματικά σενάρια που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, συγκλίνουν στις διαπιστώσεις και στα συμπεράσματα τους για τις επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην Μεσόγειο. Η Μεσόγειος θα γίνει μια από τις πλέον ευπαθείς και ευάλωτες περιοχές του κόσμου, θα πληγεί εντονότερα από τους καύσωνες και την ξηρασία. Η Κρήτη λοιπόν, πρέπει να προετοιμάζεται για πολύ δυσκολότερες μέρες και καταστάσεις. Πρέπει να προετοιμάζεται για ένα μέλλον με μεγαλύτερα, θερμότερα  και  ξηρότερα καλοκαίρια, με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων.

 

Η μελέτη του WWF του 2005 παρουσιάζει τις επιπτώσεις στην Μεσόγειο στην περίπτωση ανόδου της μέσης θερμοκρασίας της γης κατά 2 βαθμούς Κελσίου. Το γενικό συμπέρασμα αυτής της μελέτης είναι ό,τι το κλίμα στην περιοχή της Μεσογείου θα γίνει περισσότερο ζεστό, ξηρό και ευμετάβλητο. Οι μέρες με καύσωνα (ημέρες με θερμοκρασία πάνω από 35 βαθμ.Κελσίου) και οι πολύ ζεστές μέρες του χρόνου θα πληθύνουν. Οι περίοδοι ξηρασίας θα επεκταθούν σε διάρκεια. Τα ακραία φαινόμενα, όπως κύματα καύσωνα, οι ξηρασίες και  πλημμύρες, θα γίνουν πιο συχνά και έντονα.

 

Η Κρήτη λόγω της θέσης της θα είναι το νησί στο οποίο θα εμφανίζονται οι δυσμενέστερες επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών σε σχέση με τα όλα τ’ άλλα μεγάλα νησιά της Μεσογείου. Στη θέση που βρίσκεται στη Μεσόγειο η μέση αύξηση της θερμοκρασίας θα είναι μεγαλύτερη κατά 10% ως 20% από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Και μόνο από αυτόν τον παράγοντα φαίνεται ότι η ήπια κλιματική ζώνη θα μετατεθεί βορειότερα. Το κλίμα της Κρήτη θα μετακομίσει πιο βόρεια. Στο μέλλον άλλες περιοχές θα επωφεληθούν του συγκριτικού πλεονεκτήματος της Κρήτης, του ήπιου κλίματος.

 

Δυσοίωνες προβλέψεις

 

Μια νεότερη και πιο εξειδικευμένη μελέτη-έρευνα στην Ελλάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην χώρα μας που παρουσίασε το WWF/Ελλάς το Σεπτέμβρη στην Αθήνα μιλά για μελλοντικές: «ανυπόφορες πόλεις, τουριστικούς προορισμούς με καύσωνες, δύσκολες μέρες για τη γεωργία, εθνικούς δρυμούς σε κίνδυνο». Η μελέτη αυτή παρουσιάζει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής κατά την περίοδο 2021-2050, σε περιοχές με μεγάλη σημασία για την οικονομία και το φυσικό πλούτο της χώρα μας. Για την Κρήτη προβλέπει ότι:

Οι αστικές και οι τουριστικές περιοχές θα βιώσουν συχνότερες ημέρες καύσωνα και περισσότερες «τροπικές νύχτες». Από 10 έως και 15 περισσότερες θα είναι οι μέρες καύσωνα -με υπέρβαση των 35 βαθμ.Κελσίου- και περισσότερες από 40 θα είναι οι «τροπικές νύχτες» όπου η θερμοκρασία δεν θα πέφτει κάτω από τους 20 βαθμούς. Στις παράκτιες περιοχές με τα υψηλά επίπεδα υγρασίας, θα επιδεινώνονται οι συνθήκες δυσφορίας των κατοίκων και των επισκεπτών.

Αντίστοιχα και ανάλογα, οι αγροτικές περιοχές της Κρήτης θα δεχθούν μεγάλη πίεση από τις περισσότερες μέρες καύσωνα, από τις μεγαλύτερες περιόδους ανομβρίας κατά μία έως δυο εβδομάδες και από την επέκταση της περιόδου ξηρασίας. Οι βροχοπτώσεις το χειμώνα στην Κρήτη αναμένεται να  μειωθούν κατά 15% ενώ  οι ακραίες βροχοπτώσεις θα αυξηθούν κατά 10-20%, αυξάνοντας τον κίνδυνο για πλημμυρικά επεισόδια.

Η κλιματική αλλαγή θα θέσει σε δοκιμασία τα δάση και τους Εθνικό Δρυμό, καθώς προβλέπεται αύξηση κατά 10 των ημερών με υψηλό ρίσκο εμφάνισης πυρκαγιάς. Στον Εθνικό Δρυμό Λευκών Ορέων η μέση μέγιστη θερινή θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 1,5 βαθμό περίπου.

 

Βαριές συνέπειες

 

Αυτές οι κλιματικές αλλαγές, αναμένεται να έχουν μια σειρά από σοβαρές επιβαρύνσεις σε ζωτικούς τομείς της κοινωνίας, της οικονομίας και των οικοσυστημάτων του νησιού. Οι κύριοι οικονομικοί τομείς του νησιού, η γεωργία και ο τουρισμός εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κλίμα και τις καιρικές συνθήκες.

 

Η αύξηση των ημερών καύσωνα και υπερβολικής ζέστης στην καρδιά του καλοκαιριού θα ζημιώσει τον τουρισμό στην περίοδο της αιχμής του. Η επέκταση των καλοκαιρινών ημερών προς την άνοιξη και το φθινόπωρο θα βοηθήσει στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και θα απαλύνει τη μεγάλη ζημιά.

 

Οι κλιματικές μεταβολές θα εντείνουν το πρόβλημα της ερημοποίησης και της διάβρωσης των εδαφών της Κρήτης, θα επηρεάσουν την έκταση της βλάστησης και την απόδοση των καλλιεργειών. Οι θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες θα ευνοήσουν την εκδήλωση των πυρκαγιών και θα ενισχύσουν τα φαινόμενα της ερημοποίησης, της υποχώρηση της βλάστησης,  των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας και στην Κρήτη.

 

Το ξηρότερο κλίμα θα οδηγήσει στη μείωση της αγροτικής σοδειάς και του γεωργικού εισοδήματος, ιδιαίτερα στις καλλιέργειες που δεν αρδεύονται και θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για την εγκατάλειψη καλλιεργειών. Κρίσιμος παράγοντας στην γεωργική παραγωγή θα γίνει η άρδευση των καλλιεργειών και η διαχείριση του νερού.

 

Καθώς θ’ ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες, τα αποθέματα νερού της Κρήτης θα μειώνονται. Το υδατικό ισοζύγιο του νησιού θα χειροτερέψει. Σε καταστάσεις ανομβρίας η γεωργία και ο τουρισμός θα απαιτούν περισσότερο νερό.

 

Ακόμη, δεδομένου ότι ο κύριος τροφοδότης των υδατικών συστημάτων -ιδιαίτερα των Χανίων- είναι τα χιόνια στους ορεινούς όγκους, μια γενική άνοδος της θερμοκρασίας θα έχει ως αποτέλεσμα να λιώνουν γρηγορότερα τα χιόνια και να αλλάξει ο φυσικός μηχανισμός των υδατικών συστημάτων, με αποτέλεσμα να μειωθεί ο ρυθμός αναπλήρωσης των υπόγειων υδροταμιευτήρων και να πέσει χαμηλότερα ο υδροφόρος ορίζοντας. Η πτώση του υδροφόρου ορίζοντα των υπόγειων ταμιευτήρων -σ’ ορισμένες περιοχές- σε συνδυασμό και με την πιθανή άνοδο της στάθμης των θαλασσών θα επιδεινώσει το πρόβλημα της υφαλμύρωσης των υδροφορέων της Κρήτης, η δε ποιότητα των υδάτων θα υποβαθμιστεί.

 

Η περαιτέρω αξιοποίηση των υδατικών πόρων με κατασκευή έργων αποθήκευσης και η εξοικονόμηση νερού με ορθολογική διαχείριση, αποκτούν πρώτη προτεραιότητα στο μέλλον για την Κρήτη.

 

Ακτές σε υψηλή επικινδυνότητα

 

Η πιο μεγάλη απειλή φαίνεται να δημιουργείται από το λιώσιμο των πολικών πάγων και τη θερμική διαστολή των ωκεανών που έχει αποτέλεσμα την άνοδο της στάθμης των θαλασσών. Οι επιστήμονες της διακυβερνητικής ομάδας του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή που το 2007 είχαν υπολογίσει την αύξηση του επιπέδου της θάλασσας κατά 18 με 59 εκατοστά μέχρι το 2100. Σήμερα αναθεωρούν αυτήν την πρόβλεψή τους και την ανεβάζουν στα 2 μέτρα. Οι νεότερες μετρήσεις από δορυφόρους δείχνουν ότι η ετήσια άνοδος της στάθμης των θαλασσών είναι υψηλότερη, σχεδόν διπλάσια από τις αρχικές παραδοχές, πράγμα που οφείλεται στην γρηγορότερη τήξη των πάγων τα τελευταία χρόνια στη Γροιλανδία και στην Ανταρκτική.

 

Οι δορυφορικές μετρήσεις των μεταβολών της στάθμης της θάλασσας στη Μεσόγειο τα τελευταία 7 χρόνια από το πρόγραμμα TOPEX/Poseidon έδειξαν ότι η στάθμη της θάλασσας στο Αιγαίο στο Κρητικό και το Λυβικό Πέλαγος αυξάνεται με τριπλάσιο μεγαλύτερο ρυθμό από τον παγκόσμιο. Αυξάνεται κατά 10 έως 15 χιλιοστά κατ΄έτος σε αντίθεση με τη στάθμη της θάλασσας στην κεντρική Μεσόγειο όπου χαμηλώνει το επίπεδο της.

 

Η Κρήτη, όπως δείχνουν τα πράγματα, δεν θα αποφύγει τις σοβαρές επιπτώσεις και τις απώλειες στην ακτογραμμή της που θα φέρει στο μέλλον εξελισσόμενο και αυτό το φαινόμενο. Η απώλεια και η εκτεταμένη διάβρωση των ακτών και η εισχώρηση της θάλασσας σε υπόγειους υδροφορείς θα αποτελέσουν ένα σοβαρό πλήγμα για το νησί και τους ανθρώπους του.

 

Βόρεια στην Κρήτη υπάρχουν μεγάλες ακτές μικρής κλήσης και ομαλής μορφολογίας. Στις παραλίες με μικρές κλίσεις μια πιθανή άνοδος της στάθμης κατά 20 εκατοστά σε 10-15 χρόνια θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια μιας ζώνης αμμουδιάς 4-5 μέτρων και τη διάβρωση αρκετά μεγαλύτερης έκτασης. Οι πιο ευάλωτες περιοχές είναι οι παράκτιες δομημένες τουριστικές περιοχές με τις χαμηλές παραλίες, όπου η θάλασσα δεν θα βρίσκει διέξοδο προς τα μέσα και θα διαβρώνει την ακτή. Επίσης θα δοκιμαστούν και οι λιμενικές υποδομές. Σε συνδυασμό θα απειληθούν έντονα και οι παράκτιοι υπόγειοι υδροφορείς με σημαντικότερο αυτόν του κάμπου της Μεσαράς αλλά και οι μικρότεροι όπως του Πλατάνου στα Χανιά.

 

Δεδομένου ότι η κύρια οικονομική δραστηριότητα της Κρήτης είναι ο τουρισμός η απώλεια μέρους της παράκτιας ζώνης και των ακτών θα πλήξει σοβαρά την οικονομία της. Τα ζητήματα λοιπόν του αιγιαλού-παραλίας, χωροταξίας, διαχείρισης και προστασίας των παράκτιων ζωνών, και των προστατευόμενων περιοχών της Κρήτης αποκτούν πρώτη προτεραιότητα στο μέλλον.

Μας αφορά όλους

Δεν μπορούμε να αμφιβάλλομε πια … Η πορεία της κλιματικής αλλαγής είναι γεγονός αναμφισβήτητο και μετρημένο. Οι μηχανισμοί που οδηγούν στην αλλαγή του κλίματος είναι πια διαπιστωμένοι και σε ένα βαθμό αξιολογημένοι. Οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές και δεν βρίσκονται μακριά μας. Η κοινωνία πρέπει να συνειδητοποιεί το πρόβλημα. Οι πολίτες πρέπει να αγωνίζονται και να κινητοποιούνται ώστε οι πολιτικές ηγεσίες του κόσμου να αναγκάζονται να παίρνουν μέτρα αντιμετώπισης των κλιματικών αλλαγών. Η πολιτεία και οι τοπικοί φορείς πρέπει να επανιεραρχήσουν τους στόχους και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης δυσμενών επιπτώσεων και προσαρμογής στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες. Μέγιστη προτεραιότητα για την Κρήτη γίνεται η ορθή διαχείριση, η διαφύλαξη και η προστασία των φυσικών πόρων, ιδιαίτερα του νερού. Από τώρα πρέπει να φροντίζομε τον εφοδιασμό μας. Όταν θα βρούμε το πηγάδι μας ξεραμένο θα ‘ναι αργά.

 

Πάρτε μαζί σας νερό.
Το μέλλον μας θα έχει πολύ ξηρασία.

Μιχάλης Κατσαρός, «θα σας περιμένω»

 

 

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ/ΜΕΛΕΤΕΣ

(1) C.Giannakopoulos, M.Bindi, M.Moriondo, P.LeSager and T.Tin, «Climate Change Impacts in the Mediterranean resulting from aC global temperature rise», WWF, July 2005

(2) Εθνικό Αστεροσκοπείο, WWF Ελλάς «Το αύριο της Ελλάδας: επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα κατά το άμεσο μέλλον», Σεπτέμβρης 2009

(3) EIB, Climate Change and Energy in the Mediterranean, 2008

(4) THE COPENHAGEN DIAGNOSIS, 2009

 

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr