Skip to content

Ιστόλογος

Η διάγνωση της Κοπεγχάγης

 

Άρθρο του Γιώργου Αγοραστάκη στα «Χανιώτικα Νέα» 4/12/2009

 

Αφιερωμένο στη μνήμη του Στέφανου Χλωράκη

 

Ο Στέφανος Χλωράκης πριν χρόνια διείδε

τη σοβαρότητα του προβλήματος της «κλιματικής

αλλαγής» και αρθρογραφώντας επανειλημμένα

επεσήμανε τους κινδύνους της. Στην έναρξη

της κρίσιμης συνόδου των Ηνωμένων Εθνών

για την «κλιματική αλλαγή» στην Κοπεγχάγη,

συμπληρώνεται ένας χρόνος από το χαμό του.

 

 

«Έχουμε το πόδι μας κολλημένο στο γκάζι και πηγαίνουμε κατευθείαν για το γκρεμό». Έτσι περιέγραψε προ μηνός ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Μπαν Κι Μουν την κατάσταση με την υπερθέρμανση του πλανήτη μας.

 

Αρχές του Δεκέμβρη (7-18) του 2009 οι ηγέτες του κόσμου θα βρεθούν στην Κοπεγχάγη, για την πιο σημαντική παρά ποτέ Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή. Καλούνται να αποφασίσουν για το μέλλον της συμφωνίας του Κιότο που λήγει το 2012.

 

Μια ομάδα 26 κορυφαίων παγκόσμια επιστημόνων έχουν καταθέσει στη διάσκεψη μια μελέτη με τίτλο «Η διάγνωση της Κοπεγχάγης», με την οποία καταδεικνύουν τη γρήγορη εξέλιξη του φαινομένου της υπερθέρμανσης του πλανήτη και τις ζοφερές επιπτώσεις του. Η «διάγνωση» ενημερώνει τους πολιτικούς για τις πιο πρόσφατες μετρήσεις και για τα νεώτερα δεδομένα με βάση τα οποία φαίνεται ότι η κλιματική αλλαγή συντελείται γρηγορότερα απ' ότι αναμενόταν. Μια εξέλιξη που υπαγορεύει άμεσα τη λήψη δραστικότερων μέτρων περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσα στην επόμενη δεκαετία. Δυστυχώς όμως τα αυτιά των αρχηγών, που καλούνται να πάρουν τις αποφάσεις στην Κοπεγχάγη, δεν φαίνονται ευήκοα σε τέτοια μηνύματα.

 

Η αποτυχία του Κιότο

 

Η ατμόσφαιρα της Γης βρίσκεται σε κρίση. Το κλίμα της Γης, που παρέμεινε σχετικά σταθερό για χιλιάδες χρόνια, αλλάζει και μαζί αλλάζει αργά και αδυσώπητα η ζωή στον πλανήτη. Αντιμετωπίζουμε έναν μετασχηματισμό του κόσμου μας που προέρχεται για πρώτη φορά όχι μόνο από τις δυνάμεις της φύσης, αλλά από τις δραστηριότητες του κυρίαρχου είδους, του ανθρώπου. Οφείλεται κυρίως στον τρόπο που παράγουμε και καταναλώνουμε την ενέργεια. Η καύση των ορυκτών καυσίμων -του πετρελαίου, του άνθρακα και του φυσικού αερίου- έχει ως αποτέλεσμα την έκλυση στην ατμόσφαιρα δισεκατομμυρίων τόνων αέριων ρύπων που παγιδεύουν σαν μια αέρινη σκεπή την ηλιακή ακτινοβολία, αυξάνοντας τη θερμοκρασία της Γης. Τα αέρια αυτά δημιουργούν μια κατάσταση θερμοκηπίου γι’ αυτό και το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε “φαινόμενο του θερμοκηπίου”.

 

Η μεταβολή του κλίματος στην εποχή μας έχει προκύψει με άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 0,76 βαθμών Κελσίου σε διάρκεια ενός και πλέον αιώνα. Με βάση τις επιστημονικές έρευνες και τα πορίσματα των διεθνών διασκέψεων εκτιμάται ό,τι αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα μείωσης των εκπομπών των αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου, η θερμοκρασία του πλανήτη μπορεί να αυξηθεί δέκα φορές περισσότερο στον 21ο αιώνα, με τρομακτικές συνέπειες.

 

Η κλιματική αλλαγή ως πλανητικό φαινόμενο, μπορεί να αντιμετωπιστεί με παγκόσμιου χαρακτήρα μέτρα, τα οποία βέβαια θα εξειδικεύονται κατά χώρα και περιοχή. Η πρώτη προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση έγινε με τη συμφωνία του Κιότο. Τα κράτη που υπόγραψαν το «πρωτόκολλο του Κιότο» δεσμεύτηκαν για τη μείωση των εκπομπών έξι αερίων του θερμοκηπίου τουλάχιστον κατά 5% κάτω από τα επίπεδα του 1990, στη διάρκεια της περιόδου 2008-2012. Το Πρωτόκολλο του Κιότο μπήκε σε εφαρμογή το 2005 και έχει επικυρωθεί συνολικά από 184 χώρες μέχρι σήμερα, που παράγουν το 64% των αερίων του θερμοκηπίου. Δεν το έχουν υπογράψει οι Η.Π.Α., παρόλο που αποτελούν το μεγαλύτερο παραγωγό αέριων ρύπων παγκόσμια.

 

Το 2002, η Ευρωπαϊκή Ένωση των 15 χωρών, επικύρωσε το Πρωτόκολλο του Κιότο και δεσμεύθηκε για συνολική μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου κατά 8% την περίοδο 2008 – 2012. Το 2007, υιοθέτησε μονομερώς ένα πιο προωθημένο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και μετά το 2012. Το πρόγραμμα αυτό μεταξύ των άλλων προβλέπει τη μείωση κατά 20% μέχρι το 2020 των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από την ενέργεια. Η Ελλάδα είναι πλήρες συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης για τις κλιματικές αλλαγές και έχει κυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο με το νόμο 3017/2002. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε για τον περιορισμό της αύξησης των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου κατά την περίοδο 2008 - 2012 στο +25% σε σχέση με τις εκπομπές βάσης του 1990.

Η συμφωνία του Κιότο απέτυχε στο στόχο της για ουσιαστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αντί να μειωθούν παγκόσμια οι εκπομπές των αερίων κάτω από το έτος βάσης το 1990, αυξήθηκαν κατά 40%. Και απέτυχε γιατί δεν συμμετείχαν στην προσπάθεια οι πιο ρυπογόνες χώρες αλλά και όσες συμμετείχαν δεν τήρησαν τις δεσμεύσεις τους, μεταξύ των οποίων βέβαια είναι και η Ελλάδα.

  

 

Ο χρόνος μας τελειώνει...

 

Δυο χρόνια τώρα κορυφαίοι αξιωματούχοι απ’ όλες τις χώρες συναντώνται και διαπραγματεύονται στο πλαίσιο ενός «οδικού χάρτη» με τελικό προορισμό τη διάσκεψη της Κοπεγχάγης. Προετοιμάζουν μια νέα διεθνή σύμβαση για το κλίμα, σε αντικατάσταση του Πρωτοκόλλου του Κιότο για την περίοδο από το 2012 και μετά. Παρ’ όλη την προετοιμασία, οι προβλέψεις στην έναρξή της διάσκεψης για το τελικό αποτέλεσμα της είναι δυσοίωνες. Σύννεφα αρχίζουν να μαζεύονται και να πυκνώνουν στον ουρανό της πρωτεύουσας της Δανίας.

 

Τα κεντρικά ζητήματα για συμφωνία στη διάσκεψη της Κοπεγχάγης είναι τέσσερα:

1) Το πρώτον και σημαντικότερο, να υπογράψουν τη συμφωνία όλοι οι μεγάλοι ρυπαντές που είναι: πρώτα οι ΗΠΑ (21,5% των παγκόσμιων εκπομπών), μετά η Κίνα (20,2%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (14%) και οι αναδυόμενες οικονομίες, η Βραζιλία, η Ινδία, το Μεξικό, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική και η Νότια Κορέα.

2) Να υπογραφεί μια νομικά δεσμευτική και καθαρή παγκόσμια συμφωνία, που να υποχρεώνει σε μέτρα, χωρίς να έχει κενά και παράθυρα καταστρατήγησης της στο μέλλον και να ισχύσει άμεσα.

3) Το ποσοστό των μειώσεων των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου –που θα αποφασιστεί- πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να διασφαλίζεται ότι η μέση θερμοκρασία του πλανήτη δεν θα αυξηθεί πάνω από 2 βαθμούς σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα (1850), καθώς πέραν των 2 βαθμών οι καταστάσεις στη γη γίνονται άκρως επικίνδυνες και απρόβλεπτες. Για ένα τέτοιο στόχο οι επιστήμονες υποδεικνύουν δραστική μείωση των εκπομπών κατά 40% στην επόμενη δεκαετία.

4) Σε συνδυασμό πρέπει να αποφασιστεί η δημιουργία ειδικού ταμείου για τη χρηματοδοτική ενίσχυση των πιο φτωχών χωρών ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και να μπορούν να αναπτυχθούν, με περιορισμούς στην κατανάλωση ενέργειας. Τα κεφάλαια που απαιτούνται έχουν υπολογιστεί στα 110 δις. ευρώ το χρόνο μέχρι το 2020. Η κλιματική δικαιοσύνη, απαιτεί να μην πληρώσουν οι αναπτυσσόμενες χώρες γι' αυτό που δημιούργησαν οι αναπτυγμένες.

Στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην Νέα Υόρκη συμμετείχαν 101 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων. Όλοι συμφώνησαν ότι πρέπει να δράσουμε άμεσα ώστε η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή να μη βγει εκτός ελέγχου. Εξέφρασαν την ευρεία υποστήριξή τους στην υιοθέτηση μια δεσμευτικής συμφωνίας στην Κοπεγχάγη προκειμένου η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας να παραμείνει σε ασφαλή επίπεδα.

 

Ο Μπαν Κι Μουν Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ στο λόγο του είπε: «Η αδυναμία να καταλήξουμε σε μία διεθνή συμφωνία στην Κοπεγχάγη θα είναι ηθικά ασυγχώρητη, οικονομικά κοντόφθαλμη και πολιτικά απερίσκεπτη» και συμπλήρωσε «τα δέκα χρόνια που μας απομένουν μέχρι το 2020 είναι πολύ μικρός χρόνος για να αντιστρέψομε όπως πρέπει τις κλιματικές αλλαγές στον πλανήτη». Η τελευταία ελπίδα για τη σωτηρία του πλανήτη βρίσκεται στην Κοπεγχάγη.

 

ΗΠΑ - ξείπα;

Η θέση των ΗΠΑ στην υπογραφή ή όχι της συμφωνίας είναι κρίσιμη, μιας και η χώρα αυτή είναι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος ρυπαντής. Αν οι ΗΠΑ υπογράψουν τα υπόλοιπα κράτη δεν θα έχουν ισχυρούς λόγους να αρνούνται. Στο παρελθόν οι ΗΠΑ με πρόεδρο τον Μπους ήταν αδιάλλακτα αρνητικές. Η εκλογή του προέδρου Ομπάμα γέννησε πολλές ελπίδες για μια νέα συμφωνία. Ο Ομπάμα με τις εξαγγελίες του δηλώνει την μεταστροφή της πολιτικής των ΗΠΑ σ’ αυτό το ζήτημα. 

«Η απειλή της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ σοβαρή, είναι επείγουσα και συνεχίζει να μεγαλώνει. Ο χρόνος που έχουμε για να αντιστρέψουμε την παλίρροια τελειώνει». «Διακινδυνεύουμε να καταδικάσουμε τις επόμενες γενιές σε μία καταστροφή χωρίς γυρισμό». «Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ενεργήσει συλλογικά, γρήγορα και με τόλμη», είπε ο Ομπάμα καταχειροκροτούμενος στην παρθενική του ομιλία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Αυτά βέβαια στα λόγια. Σημασία έχουν τώρα οι δεσμεύσεις που θα αναληφθούν στην Κοπεγχάγη. Οι οιωνοί όμως δεν φαίνονται καλοί. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε προ ημερών ό,τι θα προβεί μονομερώς σε μείωση των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου κατά 17% μέχρι το 2020, κατά 20% μέχρι το 2025 και 42% το 2030. Τον στόχο για το 2020, μετέθεσε δηλαδή το 2030.

Οι ΗΠΑ όπως και η Κίνα φαίνεται δεν είναι πρόθυμες να δεσμευτούν με την υπογραφή μιας άμεσα εφαρμόσιμης νομικής συμφωνίας, με συγκεκριμένους μετρήσιμους και ελέγξιμους στόχους περιορισμού των εκπομπών άνθρακα. Προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο και μεταθέτουν για αργότερα την αντιμετώπιση του προβλήματος. Μιλούν τώρα ότι δεν υπάρχει χρόνος για μια «νομικά δεσμευτική συμφωνία» και ότι πρέπει να δούμε πρώτα μια «πολιτική συμφωνία» επί των σημαντικότερων ζητημάτων που να μπορούν να την υπογράψουν όλα τα κράτη, αφήνοντας τη σύνταξη μιας δεσμευτικής συμφωνίας με συγκεκριμένους στόχους, χρηματοδοτήσεις και ελεγκτικούς μηχανισμούς για κάποια στιγμή στο μέλλον. 

Δυστυχώς, οι καταστάσεις εξελίσσονται γρήγορα και οι πολιτικές ηγεσίες έχουν ξεπεραστεί. Οι παγκόσμιοι θεσμοί, οι οργανισμοί και οι πολιτικές τους έχουν μείνει πολύ πίσω, είναι ανεπαρκείς. Καθένας κοιτάει το μαγαζάκι του, αγνοώντας το κίνδυνο που επικρέμεται στο κεφάλι της ανθρωπότητας. Συνείδηση του προβλήματος και του κινδύνου φαίνεται να έχουν λίγοι, -κυρίως οι επιστήμονες- και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας ριζικά μέτρα και ισχυρές συμφωνίες. Και δυστυχώς αφού αυτά δεν αναλαμβάνονται άμεσα, θα πρέπει να περιμένομε στο μέλλον τις οργισμένες απαντήσεις της Γης, της φύσης, η οποία δεν καταλαβαίνει από διπλωματία, πολιτικές, συμφέροντα και καλές προθέσεις.

 

 

 

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr