Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Νεότερα του 2017 Τα τελευταία σημειώματα
Τα τελευταία σημειώματα

Ποιες να είναι άραγε οι τελευταίες σκέψεις των μελλοθανάτων πριν το τέλος της ζωής τους; Τι μήνυμα θέλουν να στείλουν σ’ αυτούς που μένουν πίσω στη ζωή;

Βλέποντας την ταινία «το τελευταίο σημείωμα» του Παντελή Βούλγαρη, θυμήθηκα το έργο «Εάν πεθάνουμε - το ατραγούδιστο τραγούδι» (Il Canto Sospeso), του μεγάλου Ιταλού συνθέτη Luigi Nono. Πρόκειται για ένα ορατόριο, μια επιτάφια καντάτα, πάνω σε κείμενα από τα τελευταία μηνύματα θανατοποινιτών μαρτύρων της Αντίστασης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από διάφορες χώρες - ανάμεσά τους και τρεις νέοι Έλληνες, ο ένας μάλιστα 14χρονος μαθητής.

Διέκρινα στους Έλληνες -έναντι των άλλων- μια ουσιώδη διαφορά: Έβαλαν πρώτα και μπροστά την «ελευθερία», την «πατρίδα», την «Ελλάδα» και όχι τα υπαρξιακά θέματα!!!

alt

Μεταφράζω παρακάτω 10 «τελευταία σημειώματα» από το έργο.

 

Αντόν Πόποφ [Άντον Πόпов]

26 ετών, δάσκαλος της Βουλγαρίας και δημοσιογράφος. Ποιητής και συγγραφέας. Η οικογένειά του υπήρξε θύμα πολιτικής δίωξης. Εκτελέστηκε στην Κεντρική Φυλακή της Σόφιας στις 23 Ιουλίου 1943.

Αγαπητή Μητέρα, Αγαπητέ Αδελφέ, Αγαπητή Αδελφή,

Πεθαίνω για έναν κόσμο που θα ακτινοβολεί με τόσο δυνατό φως, μια τέτοια ομορφιά που η δική μου θυσία δεν είναι τίποτα.

Απολαύστε τη σκέψη ότι εκατομμύρια έχουν πεθάνει για αυτόν τον κόσμο, σε χιλιάδες μάχες, στα οδοφράγματα και στον πόλεμο. Αφεθείτε στην σκέψη ότι πεθαίνω για δικαιοσύνη. Απολαύστε τη σκέψη ότι οι ιδέες μας θα θριαμβεύσουν στο τέλος. ...

Anton

***

Ανδρέας Λικουρίνος

14 ετών, μαθητής από την Καλλιθέα, Αθήνα, Ελλάδα. Εκτελέστηκε χωρίς δίκη στις 5 Σεπτεμβρίου 1943 στην Καισαριανή.

Μπαμπά, με μεταφέρουν στην Καισαριανή για εκτέλεση μαζί με άλλους επτά φυλακισμένους ... (δίνει τα ονόματά τους). . Σας παρακαλώ, ενημερώστε τις οικογένειές τους. Μη λυπηθείτε. Πεθαίνω για ελευθερία και για την Πατρίδα.

Αντρέας

***

Ελευθέριος Κιόσης

19 ετών, φοιτητής, Ελλάδα. Σπούδαζε λογοτεχνία και φιλοσοφία. Εκτελέστηκε στις 5 Ιουνίου 1942 στην Καισαριανή.

Αγαπητή Μητέρα, Πατέρα και μικρή αδελφή,

Σήμερα, στις 5 Ιουνίου 1942, θα μας πυροβολήσουν. Πεθαίνουμε σαν άνδρες για την Πατρίδα. Δεν υποφέρω καθόλου και δεν θέλω να υποφέρετε. Δεν θέλω θρήνους και δάκρυα. Έχετε υπομονή. Σας εύχομαι να είστε ευτυχισμένοι και όχι να όχι θλίβεστε εξαιτίας μου. Χαιρετισμούς από όλη μου την καρδιά σε όλους. Είμαστε αντάξιοι των προγόνων μας και της Ελλάδας. Δεν τρέμω, στέκομαι όρθιος στα πόδια μου και σας γράφω. Αναπνέω για τελευταία φορά τον γλυκό ελληνικό αέρα κάτω από τον Υμηττό. Είναι υπέροχο πρωινό…

Αντίο Ελλάδα, μητέρα ηρώων. Αποχαιρετήστε τους αγαπημένους μου. Γίνετε πιο άξιοι από εμάς.

Λευτέρης

***

Κωνσταντίνος Σίρμπας

22 ετών, κουρέας. Κρεμάστηκε παρουσία του πατέρα του στην κεντρική πλατεία στα Τρίκαλα στις 18 Απριλίου 1943 στα Τρίκαλα.

Αγαπητέ μου πατέρα,

σε δύο ώρες θα με κρεμάσουν στην πλατεία επειδή είμαι πατριώτης. Δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα. Μην λυπάστε πατέρα, έτσι ήταν γραφτό. Δεν πεθαίνω μόνος μου. Αντίο. Θα συναντηθούμε στον άλλο κόσμο. Θα σας περιμένω και η μέρα που θα φτάσετε θα είναι μια μέρα μεγάλης γιορτής. Τα ρούχα μου πήγαν στην αστυνομία. Το πορτοφόλι μου δεν περιείχε τίποτε άλλο. Πάρτε το, πατέρα. Θυμηθείτε ότι ο γιος σας φεύγει με μια λύπη: ότι δεν θα ζήσει για να ακούσει τις καμπάνες της ελευθερίας. ...

Κώστας -

γράφτηκε ενώ ήμουν έτοιμος να πεθάνω τον Απρίλιο.

***

Chaim

14, χωρικός, γεννημένος στη Γαλικία, Πολωνία. Πιάστηκε σε επιδρομή και μεταφέρθηκε σ’ ένα στρατόπεδο στο Πούσκοβ, όπου δολοφονήθηκε με χιλιάδες άλλους νέους Εβραίους. Το γράμμα του που ρίχτηκε έξω από το φράχτη συρματοπλέγματος, βρέθηκε από έναν αγρότη και στη συνέχεια δόθηκε στην οικογένεια του αγοριού.

Αγαπητοί μου γονείς,

Εάν όλοι οι ουρανοί ήταν από χαρτί και όλες οι θάλασσες του κόσμου ήταν από μελάνι,, δεν θα μπορούσα να σας περιγράψω τα δεινά μου και όλα όσα βλέπω γύρω μου. Το στρατόπεδο βρίσκεται σε μια εκκαθάριση. Από νωρίς το πρωί μας οδηγούν να δουλεύουμε στο δάσος. Τα πόδια μου αιμορραγούν επειδή μου πήραν τα παπούτσια. Δουλεύουμε όλη την ημέρα, σχεδόν χωρίς φαγητό, και τη νύχτα κοιμόμαστε στο γυμνό πάτωμα (πήραν και τα παλτά μας).

Κάθε βράδυ, έρχονται οι μεθυσμένοι στρατιώτες και μας χτυπάνε με ξύλινα ραβδιά, και το σώμα μου είναι μαύρο με κηλίδες και μώλωπες. Μοιάζει μ’ ένα κομμάτι ξύλο. Μερικές φορές μας ρίχνουν μερικά ωμά καρότα ή γογγύλια και είναι φοβερό: όλοι αρχίζουν να αγωνίζονται για να πάρουν ένα μικρό κομμάτι ή ένα από τα φύλλα. Την προηγούμενη μέρα, δύο αγόρια δραπέτευσαν, μας έβαλαν σε μια σειρά, και πυροβολούσαν κάθε πέμπτο. Δεν ήμουν ο πέμπτος, αλλά ξέρω ότι δεν θα βγούμε από δω ζωντανοί.

Σας αποχαιρετώ όλους, αγαπητή μαμά, αγαπητέ μπαμπά, αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, και κλαίω ...

***

Eusebio Giambone

Σε ηλικία 40 ετών, τυπογράφος από το Montferrato / Asti της Ιταλίας. Κομμουνιστής στο κίνημα αντίστασης στο Τορίνο. Στις 5 Απριλίου 1944 εκτελέστηκε από τη φασιστική εθνική φρουρά του Τορίνο.

Ξέρω με βεβαιότητα ότι σε λίγες ώρες δεν θα υπάρχω πλέον, αλλά μπορείτε να είστε σίγουροι ότι θα αντιμετωπίσω το εκτελεστικό απόσπασμα ήρεμος, όπως είμαι τώρα, όπως ήμουν κατά τη διάρκεια της δίκης, όπως ήμουν όταν μου ανακοινώθηκε η ποινή, επειδή ήξερα από την αρχή αυτής της λεγόμενης δίκης ότι θα τέλειωνε με θανατική ποινή.

Είναι αυτοί που μας καταδίκασαν εξίσου ήρεμοι; Είμαι βέβαιος ότι δεν είναι! ...

***

Irina Malozon

Μέλος της Νεολαιίστικης Οργάνωσης «Komsomol». Διένειμε γραπτό υλικό που έγραφε ο θείος της (στον ίδιο απευθύνεται η επιστολή). Έδρασε επίσης ως σύνδεσμος για το κίνημα της Αντίστασης. Συνελήφθητε από τους Γερμανούς και εκτελέστηκε.

Αγαπητέ θείε,

Δεν φοβάμαι τον θάνατο. Λυπάμαι μόνο που έζησα τόσο λίγο τη ζωή και ότι έχω κάνει τόσο λίγα για τη χώρα μου. ... θείε, τώρα έχω συνηθίσει τη φυλακή, δεν είμαι μόνη, , είμαστε πολλοί. Θείε, γι' αυτό δεν φοβάμαι τον θάνατο. Πες στη μητέρα μου να μην κλαίει. Δεν θα έζησα μαζί της ούτως ή άλλως. Είχα τον δρόμο μου. Η μητέρα πρέπει να κρύψει τα χρήματα, διαφορετικά οι Γερμανοί θα την κλέψουν.

Αντίο, η ανιψιά σου Ειρήνη

***

Λιούμπκα Σέφτζοβα [Любка Щевцова]

Μέλος του Οργανισμού Νεολαίας Αντίστασης Molodaya Gvardiya. Συνελήφθη από τα SS, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε στο Krasnodon στις 7 Φεβρουαρίου 1943, μια εβδομάδα πριν από την απελευθέρωση.

Αντίο, μητέρα, η κόρη σου Λιούμπκα πηγαίνει τώρα, κάτω στην υγρή γη.

***

Esther Srul

Τον Σεπτέμβριο του 1942, οι κάτοικοι του Kowel (Wolhynien, Πολωνία) που δεν είχαν σκοτωθεί ακόμη, φυλακίστηκαν στη συναγωγή. Έπειτα οι φυλακισμένοι απελευθερώνονταν και πυροβολούνταν ανελέητα. Στα ερείπια της συναγωγής, βρέθηκαν αργότερα κρυμμένα ορισμένα μηνύματα γραμμένα σε Γίντις.

Οι πόρτες ανοίγουν. Έξω είναι οι δολοφόνοι μας. Ντυμένοι στα μαύρα. Φορούν λευκά γάντια στα βρώμικα χέρια τους. Μας οδηγούν έξω από τη συναγωγή σε ζεύγη. Αγαπητοί αδελφοί και αδερφές, πόσο δύσκολο είναι να ζεις για πάντα αυτήν την όμορφη ζωή. Εσείς που ζείτε δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσετε τον μικρό μας εβραϊκό δρόμο. Αδελφές και αδελφοί, εκδικηθείτε τους δολοφόνους μας.

Esther Srul

δολοφονήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1942

***

Elli Voigt

32 ετών, εργαζόμενη γυναίκα από το Βερολίνο. Συμμετείχε στην Εργατική Αντίσταση. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τη σύλληψή της και τη δίκη της. Αποκεφαλίστηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1944.

Αγαπητέ μου σύζυγε,

Έχω την άδεια να σου πω αντίο, μια πιθανότητα που δυστυχώς δεν δίνεται στους περισσότερους ανθρώπους. Ξέρω ότι αν ήταν στην εξουσία σου, θα με απάλλασσες από το βαρύτερο φορτίο. Αλλά όλοι πρέπει να σηκωθούν και να απαντήσουν για τις δικές τους ενέργειες. Η αγάπη μου για σας το καθιστά ευκολότερο από ό, τι είχα φανταστεί. Ότι θα σ’ αγαπώ μέχρι να πεθάνω είναι κάτι που είμαι σίγουρη ότι δεν χρειάζεται να σου το πω. Πάντα να είσαι για τα παιδιά αυτό που ήσουνα σε μένα: ένας σύντροφος. ... Έχω ελπίδα στη ζωή καθώς πηγαίνω στο θάνατό μου. Πηγαίνω να πιστεύετε σε μια καλύτερη ζωή για όλους σας.

Elli Voigt

___

Περισσότερα «τελευταία σημειώματα» μπορεί να δει κανείς εδώ: Γράμματα και μηνύματα εκτελεσμένων πατριωτών της Εθνικής Αντίστασης

Και στο βιβλίο "Γράμματα και μηνύματα εκτελεσθέντων πατριωτών της Εθνικής Αντίστασης" - ΠΕΑΕΑ (Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης), Αθήνα 1974

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr